Ο Λουκάς Νοταράς υπήρξε ο 2ος στην Πολιτειακή τάξη μετά τον Αυτοκράτορα Κωνσταντίνο ΙΑ' Παλαιολόγο στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Ήταν -θα λέγαμε σήμερα- ο Πρωθυπουργός και αρχιστράτηγος των ενόπλων δυνάμεων. Η οικογένεια των Νοταράδων προήρχετο από την Πελοπόννησο. Και κυρίως απ' την Μονεμβασιά. Το αρχικό τους επώνυμο ήταν: Σοφιανοί. Μετά το επώνυμο τους άλλαξε, προφανώς λόγω κάποιου εκ της οικογενείας που ήταν νοτάριος. Νοτάριος, λέξη λατινική, που σημαίνει τον ταχυγράφο, τον συμβολαιογράφο, τον γραμματικό. Μετά την ανάκτηση της Κωνσταντινούπολης από τους προγόνους μας -δεδομένου ό,τι από το 1204-1261 την είχαν καταλάβει οι Φράγκοι- η οικογένεια των Νοταράδων μετέβη στην Βασιλεύουσα.
Ο Μεγάλος Δούκας Λουκάς Νοταράς στην Άλωση φρουρούσε τον Κεράτιο κόλπο από το Πετρίο μέχρι την πύλη της Αγίας Θεοδοσίας Κωνσταντινουπόλεως, με 100 ιππείς και 500 σφενδονήτες και τοξότες. Δυο από τους κύριους ιστορικούς, που έγραψαν για την Άλωση της Πόλεως, ο Δούκας και ο Κριτόβουλος ο Ίμβριος καταγράφουν τα σχετικά με τον Μεγάλο Δούκα. Ο άλλος ιστορικός, ο Γεώργιος Σφραντζής, υπήρξε ενωτικός και είχε μεγάλη αντιπαλότητα με τον Λουκά Νοταρά, επομένως η καταγραφή του δεν είναι πειστική.
Ο Μεγάλος Δούκας Λουκάς Νοταράς στην Άλωση φρουρούσε τον Κεράτιο κόλπο από το Πετρίο μέχρι την πύλη της Αγίας Θεοδοσίας Κωνσταντινουπόλεως, με 100 ιππείς και 500 σφενδονήτες και τοξότες. Δυο από τους κύριους ιστορικούς, που έγραψαν για την Άλωση της Πόλεως, ο Δούκας και ο Κριτόβουλος ο Ίμβριος καταγράφουν τα σχετικά με τον Μεγάλο Δούκα. Ο άλλος ιστορικός, ο Γεώργιος Σφραντζής, υπήρξε ενωτικός και είχε μεγάλη αντιπαλότητα με τον Λουκά Νοταρά, επομένως η καταγραφή του δεν είναι πειστική.
Ο Δούκας και ο Κριτόβουλος εκφράζονται με θερμά και επαινετικά λόγια για την συμπεριφορά του Νοταρά στο πεδίο της μάχης.
Συγκεκριμένα, ο Δούκας αναφέρει: «Ο Μέγας Δούκας Λουκάς Νοταράς, μαζί με πεντακόσιους άνδρες, περιπολούσε, εμψύχωνε τους στρατιώτες παντού όπου κι αν ήσαν, κι εντόπιζε αυτούς που παραμελούσαν το καθήκον τους. Καθημερινά συνέβαινε αυτό» …
Ο Λουκάς Νοταράς υπήρξε ανθενωτικός και ήταν σφόδρα πολέμιος σε οποιαδήποτε έκπτωση από τους ιερούς κανόνες και την παρακαταθήκη των Αγίων Πατέρων χάριν μιας ψευδοενώσεως με τους παπικούς.
***
Παρακάτω καταγράφουμε τα συμβάντα του μαρτυρίου του Λουκά Νοταρά και μελών της οικογενείας του, όπως τα περιγράφει ο π. Ανανίας Κουστένης σε απομαγνητοφωνημένη ομιλία του την 25η Ιουνίου 1997:
Ο Μεγάλος Δούκας Λουκάς Νοταράς συνελήφθη (μετά την Άλωση) υπό του Σουλτάνου και εσκέφθη ο σουλτάνος με τους συμβούλους του να τον κάνει διοικητή της Πόλεως. Γιατί εσκέφθη ό,τι είναι άξιος και να οργανώσει την Πόλη, μετά τους βανδαλισμούς και όλα αυτά τα οποία έγιναν και η Πόλη έκειτο πλέον σε ερείπια. Γιατί όλοι οι άλλοι τους οποίους είχε ο σουλτάνος ήταν άχρηστοι οι περισσότεροι. Και άξεστοι και βάρβαροι και άνθρωποι της αρπαγής και της απάτης.
''Κι έκανε τραπέζι, μετά στους συμβούλους του ο Μεχμέτ, ο Μωάμεθ, έφαγαν, ήπιαν, μέθυσαν και τι κάνει; Διέταξε ο σουλτάνος να του φέρουν το μικρό γιό του Νοταρά, που ήταν ένα πανέμορφο αγόρι δέκα-δώδεκα χρονών, για να ικανοποιήσει τις κατώτερες ορέξεις του.
''Νύχτα κτύπησαν την πόρτα του μεγάλου δούκα και του είπαν την διαταγή του σουλτάνου.
''Να πείτε στον σουλτάνο, που σάς έστειλε, πως η δική μας πίστη δεν επιτρέπει τέτοιες πράξεις'', απάντησε ο Νοταράς ήρεμα και αποφασιστικά.
''Τα παιδιά μου κι εγώ είμαστε Χριστιανοί Ορθόδοξοι. Δεν θα δεχθούμε ποτέ αυτό το κακό. Αυτά να τα πείτε στον αμοιρά σας''.
''Να πείτε στον σουλτάνο, που σάς έστειλε, πως η δική μας πίστη δεν επιτρέπει τέτοιες πράξεις'', απάντησε ο Νοταράς ήρεμα και αποφασιστικά.
''Τα παιδιά μου κι εγώ είμαστε Χριστιανοί Ορθόδοξοι. Δεν θα δεχθούμε ποτέ αυτό το κακό. Αυτά να τα πείτε στον αμοιρά σας''.
